Ραδιοϊωδιοθεραπεία, θεραπεία του θυρεοειδή

Θεραπεία Θυρεοειδή Αδένα

Ο θυρεοειδής αδένας είναι η μηχανή του μεταβολισμού του οργανισμού μας. Παθήσεις και διαταραχές της λειτουργίας του έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του σώματός μας και γενικά στην υγεία μας.

Οι παθήσεις του θυρεοειδή αδένα αφορούν

α) διαταραχές της λειτουργίας του (υπο-υπερθυρεοειδισμός),
β) μορφολογικές ανωμαλίες ( βρογχοκήλη, όζοι, φλεγμονές κ.λ.π.) και
γ) συγχρόνως το α και το β.

Παθήσεις του θυρεοειδή αδένα

Από τις λειτουργικές διαταραχές ο υποθυρεοειδισμός, συνήθως όταν μετά από φλεγμονή καταστρέφεται ο αδένας, είναι μια απλή πάθηση με εύκολη θεραπεία καθώς απλά με ένα χάπι την ημέρα συμπληρώνεται η έλλειψη θυροξίνης .

Αντίθετα, ο υπερθυρεοειδισμός, όταν δηλαδή ο θυρεοειδής παράγει περισσότερες από ότι χρειάζεται ο οργανισμός του ανθρώπου θυρεοειδικές ορμόνες (Τ3,Τ4), είναι μια σαφώς δυσκολότερα αντιμετωπίσιμη πάθηση. Αυτό οφείλεται στην αναγκαιότητα αρχικά μιας μακροχρόνιας θεραπείας με φάρμακα (σε αντίθεση με την θυροξίνη η οποία δεν είναι φάρμακο, δηλαδή δεν έχει παρενέργειες) χωρίς να μπορούν και αυτά σε πολλές περιπτώσεις να θεραπεύσουν την πάθηση.

Έτσι, στη νόσο Graves η θυρεοστατική φαρμακευτική αγωγή για 6 ή ακόμα και για 12 μήνες μπορεί να εξασφαλίσει σε περίπου 50% των ασθενών μόνιμη θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού.

Αντίθετα, στην περίπτωση του υπερθυρεοειδισμού λόγω αυτονομίας, δηλαδή ανεξέλεγκτης λειτουργίας των θυρεοειδικών κυττάρων (π.χ. αυτόνομο-τοξικό αδένωμα), τα φάρμακα δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να λύσουν το πρόβλημα.

Θεραπεία Θυρεοειδή Αδένα

Ριζική θεραπεία με ένα μόνο χάπι!

Με την ραδιοιωδιοθεραπεία, μια θεραπεία της Πυρηνικής Ιατρικής γνωστή από την δεκαετία του 1940, μπορούν να καταστραφούν επιλεκτικά και ριζικά παθολογικά κύτταρα του θυρεοειδή αδένα. Δυστυχώς, στην Ελλάδα συγκριτικά με άλλες χώρες η Ραδιοϊωδιοθεραπεία εφαρμόζεται μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Η δράση της ραδιοιωδιοθεραπείας βασίζεται στην αποκλειστική ιδιαιτερότητα των θυρεοειδικών κυττάρων, καθώς από όλο τον οργανισμό του ανθρωπίνου σώματος μόνο ο θυρεοειδής αδένας μπορεί να προσλάβει, να κατακρατήσει και να μεταβολίσει το ιώδιο σε θυρεοειδικές ορμόνες.

Θυρεοειδής Αδένας Θυρεοειδής Αδένας
Πριν και 6 μήνες μετά ραδιοϊώδιοθεραπεία υπερθυρεοειδικής βρογχοκήλης (Νόσος Graves). Με τη ριζική θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού συγχρόνως αξιόλογη συρρίκνωση της βρογχοκήλης.

Η θεραπεία γίνεται με ένα χάπι ραδιενεργού ιωδίου (Ι131) και μάλιστα μόνο μια φορά (συνήθως). Η μόνη διαφορά αυτού του ιωδίου από το ιώδιο που καταναλώνουμε από τις τροφές είναι πως αυτό είναι ραδιενεργό, δηλαδή εκπέμπει μια ακτινοβολία. Η ακτινοβολία που καταστρέφει τα κύτταρα του θυρεοειδή στα οποία κατακρατείται είναι εκπομπή ηλεκτρονίων με μέση ακτίνα μόνο 0.44 χιλιοστά του μέτρου. Έτσι, μετά τη λήψη του ραδιενεργού ιωδίου από το στόμα αυτό προσλαμβάνεται σύντομα από τα κύτταρα του θυρεοειδή αδένα όπου και καθηλώνεται.

Στις λίγες ημέρες που το Ι131 παραμένει στον θυρεοειδή, δηλαδή έως ότου εξασθενήσει η αποβληθεί από τον οργανισμό, μεταδίδει την ενέργειά του στα κύτταρα που πρέπει να καταστραφούν.

Η καταστροφή των κυττάρων γίνεται αργά και σταθερά μέσα σε εβδομάδες ή ακόμα και μήνες. Με την καταστροφή των θυρεοειδικών κυττάρων επιτυγχάνεται παράλληλα και μια συρρίκνωση του αδένα (της βρογχοκήλης).

Θυρεοειδής Αδένας Θυρεοειδής Αδένας
Μήνες μετά την Ραδιοϊώδιοθεραπεία, πλήρη εξάλειψη/καταστροφή του αυτόνομου αδενώματος στο δεξιό λοβό του θυρεοειδή με επαναλειτουργία του φυσιολογικού παρεγχύματος.

Οι ενδείξεις εφαρμογής της Ραδιοιωδιοθεραπείας είναι:

Υπερθυρεοειδισμός (Νόσος Graves, αυτόνομο - τοξικό αδένωμα)

Λανθάνων υπερθυρεοειδισμός με ανάλογη κλινική συμπτωματολογία (θυρεοειδοπάθεια με ταχυκαρδία, αρρυθμίες, νευρικότητα κ.λ.π χωρίς αυξημένες τιμές Τ3 και Τ4)

Σμίκρυνση βρογχοκήλης έως και κατά 50%

Καρκίνος του θυρεοειδή αδένα (μετά από θυρεοειδεκτομή).

Σύγκριση : Θυρεοειδεκτομή / Ραδιοιωδιοθεραπεία
  Εγχείρηση Ραδιοϊωδιοθεραπεία
Ριζική θεραπεία υπερθυρεοεδισμού
(Ν.Graves, Αυτόνομο/τοξικό αδένωμα)
90-100% 90-100%
Αντιμετώπιση της βρογχοκήλης πλήρως μερικώς
Δυνατότητα επανάληψης της θεραπείας περιορισμένη δυνατή χωρίς πρόβλημα
Αποτέλεσμα άμεσο μετά 2-3 μήνες
Νοσηλεία 2-5 ημέρες καμία

Τα πλεονεκτήματα της Ραδιοιωδιοθεραπείας είναι:

Απλή και χωρίς παρενέργειες για τον ασθενή θεραπεία (μόνο ένα χάπι).

Ριζική και σε πολλές περιπτώσεις ισότιμη της εγχείρησης θεραπεία. Έτσι, στη νόσο Graves όπως και στην αυτονομία (με ή ακόμα και χωρίς υπερθυρεοειδισμό) η ραδιοιωδιοθεραπεία είναι παγκοσμίως πρώτης επιλογής ριζική θεραπεία. Στην περίπτωση δε του αυτόνομου/τοξικού αδενώματος είναι δυνατή η θεραπεία του παθολογικού όζου χωρίς να πειραχτεί ο φυσιολογικός αδένας.

Μπορεί να εφαρμοστεί και σε υποτροπή της νόσου μετά από εγχείρηση.

• Δυνατή η επανάληψη της θεραπείας.

Παρενέργειες - επιπλοκές, μειονεκτήματα της Ραδιοιωδιοθεραπείας:

• Απόλυτη αντένδειξη σε έγκυες και κατά την περίοδο της γαλουχίας, όπως και σε υπόνοια καρκίνου του θυρεοειδή αδένα.
• Σε περιπτώσεις όπου απαιτείται μια σύντομη επίλυση του υπερθυρεοειδισμού μπορεί να θεωρηθεί μειονέκτημα η αργή δράση της θεραπείας (3 έως 6 μήνες).
• Μειονέκτημα μπορεί να θεωρηθεί και η απομάκρυνση του ασθενή για κάποιες ημέρες από τους οικείους του, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ή ακόμα και να εκμηδενιστεί μια πιθανή επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την ακτινοβολία.
• Η Ραδιοιωδιοθεραπεία δεν εφαρμόζεται σε ψυχρούς όζους.

Η επιβάρυνση του οργανισμού του ασθενή από την ακτινοβολία περιορίζεται σε επιτρεπτά όρια επειδή το ραδιενεργό ιώδιο κατακρατείται μόνο στα κύτταρα του θυρεοειδή αδένα, η δε καταστρεπτική του ακτινοβολία έχει μέγιστη ακτίνα δράσης 2.2 χιλιοστά του μέτρου, οπότε δεν βλάπτονται ούτε οι γύρω από τον αδένα ιστοί. Σχετικές μακροχρόνιες μελέτες αποκλείουν τόσο άμεσες όσο και μακροχρόνιες επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό από την ακτινοβολία μετά από ραδιοιωδιοθεραπεία σε καλοήθεις παθήσεις του θυρεοειδή αδένα.

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, ακόμα επικρατεί η άποψη η Ραδιοιωδιοθεραπεία να εφαρμόζεται μόνο σε περασμένης ηλικίας ασθενείς, όπως και άλλες προκαταλήψεις (εμφάνιση καρκίνου-λευχαιμίας, επίπτωση στην γονιμότητα, τριχόπτωση κ.λ.π).

Προϋπόθεση για την εφαρμογή της Ραδιοιωδιοθεραπείας

Προϋπόθεση για την εφαρμογή της Ραδιοιωδιοθεραπείας είναι η ολοκληρωμένη εξέταση του θυρεοειδή αδένα από έμπειρο στον θυρεοειδή αδένα πυρηνικό ιατρό.

Το αναφερόμενο κέντρο είναι εξειδικευμένο στον θυρεοειδή αδένα με όλες τις απαραίτητες εξετάσεις συμπεριλαμβανομένης και της ελεγχόμενης παρακέντησης όζων (FNA). Αυτό, μαζί με την πολυετή εμπειρία του ιατρού στην θεραπεία του θυρεοειδή αδένα, αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα για μια σωστή διάγνωση και καλύτερη θεραπεία.

Πριν την εξέταση παρακαλούνται οι ασθενείς να αναλογιστούν και να απαντήσουν στον γιατρό στις παρακάτω ερωτήσεις:
Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδοπάθειας;
Αισθάνονται αδυναμία, ατονία ή αδικαιολόγητη νευρικότητα και πονοκέφαλο;
Πάσχουν από καρδιακά ενοχλήματα, όπως ταχυκαρδίες και αρρυθμίες;
Έχουν τελευταία αδικαιολόγητη σημαντική αυξομείωση του βάρους τους καθώς και δυσανεξία στη ζέστη ή στο κρύο;
Έχουν εξετάσει άλλη φορά το θυρεοειδή τους; (αν ναι να προσκομίσουν τις αντίστοιχες εξετάσεις)
Τους έχει χορηγηθεί ή λαμβάνουν σχετική θεραπεία; (αν ναι να αναφέρουν ποια φάρμακα έπαιρναν ή συνεχίζουν να παίρνουν)

Σχετικά άρθρα

Δ.Χατζόπουλος, Α.Παπαδόπουλος: Η λειτουργική αυτονομία του θυρεοειδή αδένα και η θεραπευτική της αντιμετώπιση: Ελληνική Πυρηνική Ιατρική, τόμος 2, τεύχος 2, σελ. 69 – 72, 5 – 8 /1999

Π.Μάρκου, Δ. Χατζόπουλος : Ρυθμοί δόσεων από τη ριζική θεραπεία του κολοβώματος του θυρεοειδή με ιώδιο 131 ασθενών με καλώς διαφοροποιημένο καρκίνωμα του αδένα. Hellenic Journal of Nuclear Medicine, Vol 6, N. 3, 122-126, 2003.

P.Markou. D.Chatzopoulos: Isolation period prediction in patients with differentiated thyroid carcinoma treated after thyroidectomy by radioiodine-131. Hellenic Journal of Nuclear Medicine,Vol 7,N 3,195-198, 2004 ( original paper)

Δ.Χατζοπουλος, Π.Μάρκου: Ολοσωματική αποβολή του 131-Ι απο ασθενή με μεταστατικό θηλώδες καρκίνωμα του θυρεοειδή που υποβλήθηκε σε επαναλαμβανόμενη θεραπεία με το 131-Ι. Hellenic Journal of Nuclear Medicine, Vol 7,N 1,18-20,2004.

Marine–Lenhart Syndrome and Radioiodine-131 Treatment